Chiếu dời đô (Lý Công Uẩn) 8

1. Tiểu sử

- Lí Công Uẩn (974-1028) tức Lí Thái Tổ.

- Quê quán: Là người châu Cổ Pháp, lộ Bắc Giang (nay là xã Đình Bảng, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh).

- Là người thông minh, nhân ái, có chí lớn và lập được nhiều chiến công.

- Dưới thời Lê ông làm chức Tả thân vệ Điện tiền chỉ huy sứ

- Khi Lê Ngọa mất ông được tôn lên làm vua lấy niên hiệu là Thuận Thiên.

2. Sự nghiệp

Sáng tác của ông chủ yếu là để ban bố mệnh lệnh, thể hiện tư tưởng chính trị lớn lao có ảnh hưởng đến vận nước.

Sơ đồ tư duy về Lí Công Uẩn:

Lí Công Uần (974-1028) còn được gọi là Lí Thái Tổ.

Ông quê ở châu Cổ Pháp, lộ Bắc Giang (nay là xã Đình Bảng, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh).

Ông là người thông minh, nhân ái, có chí lớn và lập nhiều công lớn.

Dưới thời Lê, ông giữ chức Tả thân vệ Điện tiên chỉ huy sứ.

Khi Lê Ngọa mất, ông được tôn lên làm vua, niên hiệu là Thuận Thiên.

Các tác phẩm của ông chủ yếu là mệnh lệnh, thể hiện tư tưởng chính trị lớn, có ảnh hưởng đến vận mệnh đất nước.

1. Tìm hiểu chung

a. Hoàn cảnh sáng tác

- Năm 1010, Lí Công Uẩn quyết định dời đô từ Hoa Lư ra Đại La, đổi tên Đại Việt thành Đại Cồ Việt. Nhân dịp này ông đã viết bài chiếu để thông báo rộng rãi quyết định cho nhân dân được biết.

b. Bố cục: 3 phần

- Phần 1 (Từ “Xưa nhà Thương” đến “không thể không dời đổi”): Đưa ra những lí do, cơ sở của việc dời đô.

- Phần 2 (“Huống gì” đến “muôn đời”): Những lí do chọn Đại La làm kinh đô

- Phần 3 (Còn lại): Thông báo quyết định dời đô.

2. Giá trị nội dung và nghệ thuật

a. Nội dung

- Bài Chiếu phản ánh khát vọng của nhân dân về một dân tộc độc lập thống nhất đồng thời phản ánh ý chí tự cường của dân tộc Đại Việt trên đà lớn mạnh.

b. Nghệ thuật

- Chiếu dời đô là áng văn chính luận đặc sắc viết theo lối biền ngẫu, các vế đối nhau cân xứng nhịp nhàng.

- Cách lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc sảo rõ ràng.

- Dẫn chứng tiêu biểu giàu sức thuyết phục.

- Có sự kết hợp hài hòa giữa tình và lí.

Sơ đồ tư duy văn bản Chiếu dời đô:

Năm 1010, Lý Công Uẩn quyết định dời đô từ Hoa Lư ra Đại La và đổi tên nước từ Đại Việt thành Đại Cồ Việt. Ông đã viết bài "Chiếu dời đô" để thông báo quyết định này đến toàn dân.

Bài "Chiếu dời đô" được chia làm ba phần:

Phần I (Từ "Xưa nhà Thương" đến "không thể không dời đổi"): Trình bày những lý do, cơ sở để dời đô.

Phần II ("Huồng gì" đến “muôn đời”): Nêu những ưu điểm của Đại La, lý giải vì sao chọn nơi đây làm kinh đô.

Phần III (Còn lại): Thông báo chính thức quyết định dời đô.

Bài "Chiếu dời đô" thể hiện khát vọng độc lập, thống nhất của nhân dân và ý chí tự cường của dân tộc Đại Việt.

Đây là một áng văn chính luận đặc sắc, viết theo thể văn biền ngẫu với các câu đối cân xứng, nhịp nhàng.

Bài Chiếu có cách lập luận chặt chẽ, lý lẽ sắc sảo, rõ ràng.

Bài viết kết hợp hài hòa giữa lý trí và tình cảm.

Bài Chiếu sử dụng dẫn chứng tiêu biểu, giàu sức thuyết phục.